Quyết toán thuế thu nhập cá nhân 2026: Đối tượng phải nộp và thủ tục thực hiện online

Quyết toán thuế thu nhập cá nhân là thủ tục nhằm xác định lại chính xác số thuế cá nhân phải nộp trên cơ sở tổng thu nhập, các khoản được giảm trừ và số thuế đã khấu trừ hoặc đã nộp trong kỳ tính thuế.

Đối với quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2026, cần đặc biệt lưu ý đây là quyết toán đối với thu nhập phát sinh trong năm 2026, không phải hồ sơ quyết toán thực hiện đầu năm 2026 cho thu nhập năm 2025. Theo khoản 2 Điều 29 Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, các quy định liên quan đến thu nhập từ kinh doanh, tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú được áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.

Nghị định 253/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 nhưng các quy định liên quan đến thu nhập từ kinh doanh, tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú cũng được áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Bài viết với sự chia sẻ từ Luật sư Trần Viết Hà – Giám đốc Công ty Luật TNHH MTV Hà và Cộng sự nhằm phân tích, làm rõ từng căn cứ pháp lý cốt lõi theo Luật Quản lý thuế hiện hành.

Quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2026 là gì?

Quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2026 là việc tổng hợp thu nhập từ tiền lương, tiền công phát sinh trong kỳ tính thuế năm 2026 để xác định số thuế thu nhập cá nhân thực tế phải nộp.Sau khi quyết toán có thể phát sinh ba tình huống: số thuế đã nộp đúng bằng số phải nộp; cá nhân còn thiếu thuế và phải nộp thêm; hoặc số thuế đã khấu trừ, đã nộp lớn hơn nghĩa vụ thực tế và cá nhân có thể đề nghị hoàn hoặc bù trừ theo quy định.

Đối với cá nhân cư trú, kỳ tính thuế đối với tiền lương, tiền công được xác định theo năm dương lịch. Vì vậy, thu nhập phát sinh từ ngày 01/01/2026 đến hết ngày 31/12/2026 thuộc kỳ tính thuế năm 2026. Các quy định mới về thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú được áp dụng cho kỳ này.

Ai phải tự quyết toán thuế TNCN đối với thu nhập năm 2026?

Căn cứ khoản 1 Điều 51 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân trả thu nhập và cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công có trách nhiệm quyết toán thuế theo năm, trừ các trường hợp pháp luật loại trừ.

Cá nhân thường phải tự quyết toán thuế TNCN khi không thuộc trường hợp được ủy quyền cho tổ chức trả thu nhập quyết toán thay; có nhiều nguồn thu nhập cần tổng hợp để xác định lại nghĩa vụ thuế; hoặc sau khi tính toán có số thuế phải nộp thêm hay có số thuế nộp thừa và có yêu cầu hoàn, bù trừ.

Đáng chú ý, khoản 3 Điều 51 Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định trường hợp trong kỳ tính thuế cá nhân đề nghị giảm thuế do thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo hoặc có các khoản giảm trừ theo Điều 49 Nghị định này và có yêu cầu thực hiện giảm trừ vào thu nhập trước khi tính thuế thì cá nhân phải tự quyết toán thuế.Ngược lại, theo điểm a khoản 1 Điều 51 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, cá nhân có số thuế phải nộp nhỏ hơn số thuế đã nộp trong kỳ nhưng không yêu cầu hoàn hoặc bù trừ sang kỳ sau thì không phải quyết toán.

Theo điểm b khoản 1 Điều 51 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, nếu cá nhân có thêm thu nhập ở nơi khác nhưng phần thu nhập này bình quân tháng trong năm không quá 15 triệu đồng, đã được tổ chức, cá nhân trả thu nhập khấu trừ thuế TNCN theo tỷ lệ 10%, thì không phải quyết toán đối với phần thu nhập đó. Đây là điểm cần lưu ý vì mức 15 triệu đồng khác với ngưỡng 10 triệu đồng theo quy định trước đây.

Khi nào được ủy quyền và trường hợp số thuế từ 50.000 đồng trở xuống xử lý thế nào?

Theo khoản 2 Điều 51 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, cá nhân có thể ủy quyền cho tổ chức trả thu nhập quyết toán thay nếu chỉ có một nguồn thu nhập từ tiền lương, tiền công theo hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên tại một tổ chức và thực tế đang làm việc tại đó vào thời điểm quyết toán. Trường hợp có thêm nguồn thu nhập khác nhưng phần thu nhập này đáp ứng điều kiện tại điểm b khoản 1 Điều 51 nêu trên thì vẫn có thể thuộc diện được ủy quyền.

Theo quy định mới, cần phân biệt “không phải quyết toán” với “được miễn số thuế phải nộp”. Cụ thể, căn cứ điểm a khoản 2 Điều 32 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, cá nhân có số tiền thuế phát sinh phải nộp hằng năm sau quyết toán thuế TNCN từ tiền lương, tiền công từ 50.000 đồng trở xuống được miễn số thuế này. Quy định sử dụng cụm từ “trên hồ sơ quyết toán thuế”, vì vậy không nên tiếp tục diễn đạt theo quy định cũ rằng cứ phát sinh số thuế từ 50.000 đồng trở xuống thì mặc nhiên không cần nộp hồ sơ quyết toán.

Ngoài ra, khoản 7 Điều 11 Nghị định 252/2026/NĐ-CP quy định trường hợp tổ chức, cá nhân không phát sinh trả thu nhập từ tiền lương, tiền công thì không phải nộp hồ sơ khai quyết toán thuế TNCN đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công. Quy định này áp dụng cho tổ chức, cá nhân trả thu nhập, không phải là căn cứ để xác định cá nhân người lao động được miễn quyết toán.

Thời hạn quyết toán thuế TNCN năm 2026 là khi nào?

Do việc quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2026 được thực hiện sau khi kết thúc kỳ tính thuế ngày 31/12/2026 nên hồ sơ quyết toán sẽ được nộp trong năm 2027.Căn cứ điểm c khoản 5 Điều 10 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công trực tiếp quyết toán thuế phải nộp hồ sơ chậm nhất vào ngày cuối cùng của tháng thứ 04 kể từ ngày kết thúc năm dương lịch.

Như vậy, theo mốc thời gian thông thường, thời hạn quyết toán thuế TNCN năm 2026 của cá nhân trực tiếp quyết toán là ngày 30/4/2027.Tuy nhiên, ngày 30/4 là ngày nghỉ lễ. Theo nguyên tắc tại khoản 7 Điều 3 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, nếu ngày cuối cùng của thời hạn thực hiện thủ tục thuế trùng ngày nghỉ thì ngày cuối cùng được tính là ngày làm việc liền kề sau ngày nghỉ. Vì vậy, khi đến kỳ quyết toán năm 2027, người nộp thuế nên theo dõi thông báo chính thức của cơ quan thuế về ngày hạn cuối thực tế.

Đối với tổ chức, cá nhân trả thu nhập thực hiện quyết toán, điểm a khoản 5 Điều 10 Nghị định 252/2026/NĐ-CP quy định thời hạn chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng thứ 03 kể từ ngày kết thúc kỳ quyết toán thuế, tương ứng mốc thông thường là ngày 31/3/2027.

Thủ tục quyết toán thuế online đối với thu nhập năm 2026

Cá nhân có thể thực hiện thủ tục quyết toán thuế online thông qua hệ thống thuế điện tử dành cho cá nhân hoặc ứng dụng eTax Mobile. Hiện nay, eTax Mobile đã có chức năng hỗ trợ quyết toán, tra cứu thông tin thu nhập và lập tờ khai trên cơ sở dữ liệu do cơ quan thuế tổng hợp.

Theo Thông tư 89/2026/TT-BTC, hồ sơ cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công trực tiếp quyết toán sử dụng tờ khai 02/QTT-TNCN; trường hợp có người phụ thuộc sử dụng thêm phụ lục 02-1/BK-QTT-TNCN và các chứng từ liên quan theo quy định. Thông tư 89/2026/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.

Người nộp thuế có thể thực hiện thủ tục quyết toán thuế online theo trình tự cơ bản sau:

- Đăng nhập hệ thống: Truy cập hệ thống thuế điện tử dành cho cá nhân hoặc đăng nhập ứng dụng eTax Mobile bằng tài khoản giao dịch thuế điện tử hay phương thức định danh được hệ thống hỗ trợ.

- Chọn chức năng quyết toán: Trên eTax Mobile, lựa chọn chức năng hỗ trợ quyết toán thuế TNCN, sau đó chọn hỗ trợ lập tờ khai quyết toán. Hệ thống hiện có khả năng tổng hợp và gợi ý một số thông tin về thu nhập cho người nộp thuế.

- Chọn năm quyết toán: Khi quyết toán các khoản thu nhập phát sinh trong năm 2026, chọn năm quyết toán 2026, không chọn năm 2027.

- Kiểm tra dữ liệu thu nhập: Đối chiếu các nguồn tiền lương, tiền công; số thuế đã được khấu trừ; thông tin người phụ thuộc; các khoản bảo hiểm, giảm trừ và dữ liệu do tổ chức trả thu nhập kê khai. Nếu phát hiện sai lệch, cá nhân nên xử lý hoặc phản ánh trước khi nộp hồ sơ. Cơ quan thuế hiện cho phép người dân tra cứu và phản ánh thông tin quyết toán qua eTax Mobile.

- Lập tờ khai 02/QTT-TNCN: Kiểm tra, bổ sung các chỉ tiêu trên tờ khai, xác định tổng thu nhập, khoản giảm trừ, số thuế đã khấu trừ và số thuế còn phải nộp hoặc nộp thừa.

- Đính kèm hồ sơ: Tùy trường hợp, người nộp thuế chuẩn bị chứng từ khấu trừ thuế, chứng từ chứng minh số thuế đã nộp ở nước ngoài, hồ sơ người phụ thuộc hoặc tài liệu liên quan đến các khoản giảm trừ.

- Xác thực và gửi hồ sơ: Kiểm tra toàn bộ thông tin, thực hiện xác thực theo yêu cầu của hệ thống và gửi tờ khai. Sau khi nộp, nên lưu thông báo tiếp nhận và thường xuyên kiểm tra trạng thái xử lý hồ sơ.

Do quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2026 thực tế diễn ra trong năm 2027, giao diện và một số thao tác của hệ thống thuế điện tử có thể tiếp tục được cập nhật. Vì vậy, người nộp thuế nên ưu tiên thực hiện theo hướng dẫn hiển thị trên hệ thống và hướng dẫn chính thức của cơ quan thuế tại thời điểm nộp hồ sơ.

Kết luận

Quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2026 là quyết toán đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công phát sinh trong năm 2026 và được thực hiện sau khi kỳ tính thuế kết thúc, tức chủ yếu trong những tháng đầu năm 2027.

So với quy định trước đây, người nộp thuế cần lưu ý một số thay đổi đáng chú ý như ngưỡng thu nhập khác đã khấu trừ 10% được xem xét không phải quyết toán tăng lên mức bình quân tháng không quá 15 triệu đồng; quy định về miễn số thuế phải nộp sau quyết toán từ 50.000 đồng trở xuống; đồng thời hệ thống pháp luật áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026 đã chuyển sang Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, Nghị định 253/2026/NĐ-CP, Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, Nghị định 252/2026/NĐ-CP và Thông tư 89/2026/TT-BTC.

Việc chủ động kiểm tra các nguồn thu nhập, số thuế đã khấu trừ và thông tin người phụ thuộc trước khi tự quyết toán thuế TNCN sẽ giúp hạn chế sai sót, tránh phải khai bổ sung và bảo đảm quyền lợi khi cá nhân có số thuế nộp thừa cần hoàn hoặc bù trừ