Bệnh não mô cầu: Nhận biết sớm để tránh nguy cơ tử vong trong 24 giờ

TP. Hồ Chí Minh vừa ghi nhận 5 trường hợp mắc bệnh não mô cầu, gồm 4 ca tại Trường THCS Hai Bà Trưng (xã Hiệp Phước) và 1 ca tại xã Thường Tân (khu vực Bình Dương cũ). Trong đó, một bệnh nhi đã tử vong.

Trường THCS Hai Bà Trưng (xã Hiệp Phước) có 4 trường hợp mắc bệnh

Các bệnh nhi còn lại hiện có sức khỏe ổn định, đang tiếp tục được điều trị và theo dõi tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP. Hồ Chí Minh và Bệnh viện Nhi đồng 2.

Bệnh có thể diễn tiến tối cấp, gây tử vong nhanh chóng

Theo BS.CKI Đinh Văn Thới – Phó Trưởng Phòng khám Đa khoa, Viện Pasteur TP. Hồ Chí Minh, bệnh não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn có thể gây nhiều bệnh cảnh khác nhau, trong đó nguy hiểm nhất là nhiễm trùng huyết và viêm màng não.

Vi khuẩn não mô cầu lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp khi tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi, hầu, họng của người mắc bệnh hoặc người lành mang vi khuẩn.

Đáng chú ý, khoảng 10% dân số có thể mang vi khuẩn não mô cầu ở vùng hầu họng nhưng không biểu hiện triệu chứng. Những người này vẫn có khả năng lây truyền vi khuẩn cho người khác khi tiếp xúc gần.

Thời gian ủ bệnh thường từ 2–10 ngày, phổ biến khoảng 3–4 ngày. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng trẻ em và thanh thiếu niên là những nhóm cần đặc biệt quan tâm.

Công tác vệ sinh môi trường, khử khuẩn cần được chú trọng

BS.CKI Đinh Văn Thới cho biết, ở thể tối cấp, vi khuẩn não mô cầu có thể gây nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não, suy đa cơ quan và khiến người bệnh tử vong chỉ trong vòng 24 giờ kể từ khi khởi phát.

Mặc dù khả năng lây truyền của não mô cầu không dễ dàng như cúm hoặc cảm lạnh thông thường nhưng bệnh đặc biệt nguy hiểm do nguy cơ diễn tiến nhanh, tử vong và để lại di chứng lâu dài.

Theo số liệu giám sát, tính từ đầu năm đến hết ngày 17/10/2026, khu vực phía Nam ghi nhận 42 ca mắc bệnh do não mô cầu, trong đó có 7 trường hợp tử vong. Các ca mắc xuất hiện tại 8 tỉnh, thành phố, tập trung nhiều nhất ở TP. Hồ Chí Minh, Cà Mau và Đồng Tháp. Trong số những trường hợp được xét nghiệm xác định nhóm huyết thanh, khoảng 94% thuộc nhóm B.

Đáng chú ý, nhóm tuổi 11–15 chiếm tỷ lệ mắc cao nhất, với 28,6% tổng số trường hợp. Khu vực phía Nam cũng ghi nhận 3 ổ dịch trong môi trường tập thể tại An Giang, Cà Mau và TP. Hồ Chí Minh.

Triệu chứng dễ nhầm với cúm, sốt xuất huyết

Theo BS.CKII Nguyễn Đình Qui – Trưởng khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, các triệu chứng ban đầu của bệnh não mô cầu thường không đặc hiệu, dễ nhầm lẫn với cúm, sốt siêu vi hoặc những bệnh truyền nhiễm thông thường.

Người mắc bệnh có thể xuất hiện sốt, đau đầu, đau họng, ho, buồn nôn hoặc nôn ói. Một số trường hợp có biểu hiện đau đầu dữ dội, cứng gáy, sợ ánh sáng, mệt mỏi hoặc rối loạn ý thức. Ở trẻ nhỏ, bệnh có thể biểu hiện bằng tình trạng bỏ bú, quấy khóc, lừ đừ hoặc thóp phồng.

Điều đáng lo ngại là các triệu chứng có thể chuyển biến nhanh chóng. Người bệnh từ trạng thái sốt, đau đầu thông thường có thể xuất hiện tình trạng lơ mơ, hôn mê, sốc nhiễm trùng chỉ trong thời gian ngắn.

Theo bác sĩ Qui, một trong những dấu hiệu đặc trưng cần lưu ý là sự xuất hiện của các vết tử ban trên da. Tử ban do não mô cầu thường có màu đỏ thẫm hoặc tím đen, có thể hoại tử ở trung tâm. Phần rìa của vết ban không đều, tạo hình dạng rằn ri giống bản đồ và có thể lan rộng khi bệnh trở nặng.

Tuy nhiên, biểu hiện ngoài da của bệnh não mô cầu có thể bị nhầm với sốt xuất huyết Dengue hoặc các bệnh phát ban do virus.

Ở bệnh nhân sốt xuất huyết Dengue, những chấm xuất huyết nhỏ li ti có thể xuất hiện trên da, đặc biệt tại tay, chân. Trong khi đó, ban đỏ do nhiễm virus thường nhạt màu hoặc biến mất khi dùng tay ấn vào, sau đó xuất hiện trở lại khi buông tay. Với não mô cầu, các vết tử ban có thể mang màu sắc và hình dạng đặc trưng, kèm theo tình trạng toàn thân diễn tiến nhanh.

Tuy nhiên, không phải trường hợp mắc não mô cầu nào cũng xuất hiện tử ban ngay từ đầu. Vì vậy, người dân không nên chờ đến khi xuất hiện ban xuất huyết mới đưa người bệnh đến cơ sở y tế.

Các bác sĩ khuyến cáo, khi xuất hiện sốt cao kèm đau đầu dữ dội, nôn, cứng cổ, lơ mơ, mệt mỏi bất thường hoặc có các chấm xuất huyết trên da, người bệnh cần được thăm khám ngay.

Phát hiện muộn có thể để lại di chứng nặng nề

Không chỉ đe dọa tính mạng, bệnh não mô cầu còn có thể để lại nhiều di chứng nghiêm trọng đối với người sống sót. Theo BS.CKII Nguyễn Đình Qui, tỷ lệ tử vong do bệnh não mô cầu có thể lên đến 8–15%. Khoảng 10–20% người sống sót có nguy cơ gặp những di chứng lâu dài.

Chủ động thăm khám, tiêm phòng để phòng, chống bệnh não mô cầu

Các di chứng có thể bao gồm tổn thương thần kinh, liệt, suy giảm thính lực hoặc điếc, hoại tử đầu chi dẫn đến phải cắt cụt chi. Đối với trẻ nhỏ, những tổn thương này có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển thể chất và tinh thần về sau.

Bên cạnh những hậu quả đối với sức khỏe, việc phát hiện bệnh muộn còn làm gia tăng chi phí điều trị do người bệnh có thể phải áp dụng các kỹ thuật hồi sức và điều trị chuyên sâu. Những di chứng kéo dài cũng có thể trở thành gánh nặng đối với gia đình và xã hội.

Theo các chuyên gia, yếu tố quan trọng nhất để giảm nguy cơ tử vong và di chứng là phát hiện sớm, điều trị kịp thời. Khi nghi ngờ mắc bệnh não mô cầu, người dân cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị. Không nên tự ý sử dụng thuốc hoặc theo dõi tại nhà khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm. Đặc biệt, phụ huynh cần chú ý những thay đổi bất thường về tình trạng sức khỏe của trẻ, nhất là khi trẻ sốt cao, mệt lả, lừ đừ hoặc diễn tiến nặng nhanh chóng.

Theo các chuyên gia, người dân không nên chủ quan trước các triệu chứng nghi ngờ mắc não mô cầu, bởi việc phát hiện và điều trị kịp thời có ý nghĩa quyết định đối với khả năng cứu sống người bệnh.

(VPB2)

Theo Cổng Thông tin điện tử Bộ Y tế

Ngày đăng: 21/10/2026 05:26 PM

https://moh.gov.vn/index.jsp?pageId=5803&aid=170651&cid=0