Có được yêu cầu hoàn trả chi phí hạn chế tổn thất trong thương mại từ bên vi phạm hợp đồng? Chi phí hạn chế tổn thất trong thương mại là gì?

Có được yêu cầu hoàn trả chi phí hạn chế tổn thất trong thương mại từ bên vi phạm hợp đồng?

Theo quy định tại Điều 305 Luật Thương mại 2005, nghĩa vụ hạn chế tổn thất là việc bên bị vi phạm buộc phải thực hiện khi phát hiện hành vi vi phạm hợp đồng hoặc có thiệt hại phát sinh do hành vi của bên còn lại nhằm hạn chế, giảm thiểu, ngăn chặn tối đa thiệt hại gián tiếp phát sinh.

Đồng thời, chi phí hạn chế tổn thất có thể được xác định là căn cứ phát sinh quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại theo quy định tại Điều 303 Luật Thương mại 2005.

Vì về bản chất, việc buộc thực hiện hạn chế tổn thất trong thương mại không có mục đích sinh lợi theo thỏa thuận của hợp đồng mà nhằm hỗ trợ khắc phục tổn thất do vi phạm hợp đồng.

Đây được xác định là khoản chi phí tổn thất thực tế về lợi ích mà bên bị thiệt hại lẽ ra không phải chịu trong quá trình thực hiện hợp đồng nếu không có hành vi vi phạm.

Như vậy, bên bị vi phạm có quyền yêu cầu hoàn trả chi phí hạn chế tổn thất từ bên vi phạm hợp đồng khi đảm bảo đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo như luật định.

Xem thêm:

>> Quyền thương mại bao gồm những quyền nào?

>> Bên nhượng quyền thương mại được đơn phương chấm dứt hợp đồng trong trường hợp nào theo quy định hiện hành?

Có được yêu cầu hoàn trả chi phí hạn chế tổn thất trong thương mại từ bên vi phạm hợp đồng? (Hình ảnh từ Internet)

Chi phí hạn chế tổn thất trong thương mại là gì?

Hoạt động thương mại được định nghĩa tại khoản 1 Điều 3 Luật thương mại 2005 như sau:

Giải thích từ ngữ

1. Hoạt động thương mại là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác.

Đồng thời, vi phạm hợp đồng tại khoản 12 Điều 3 Luật Thương mại 2005 này xác định như sau:

Giải thích từ ngữ

....

12. Vi phạm hợp đồng là việc một bên không thực hiện, thực hiện không đầy đủ hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ theo thỏa thuận giữ các bên hoặc theo quy định Luật này.

Từ đó, có thể hiểu hành vi vi phạm hợp đồng có thể dẫn đến việc mục đích sinh lợi khi giao kết hợp đồng thương mại ban đầu không thể được thực hiện.

Đồng thời, khi có hành vi vi phạm có thể khiến cho hoạt động thương mại của bên còn lại bị gián đoạn, mất đối tác, phát sinh chi phí bồi thường với người tiêu dùng hoặc buộc phải vi phạm hợp đồng với bên thứ ba.

Như vậy, hạn chế tổn thất trong thương mại được coi là một hình thức nghĩa vụ chủ động.

Theo đó, bên bị vi phạm trong hợp đồng thương mại phải thực hiện các biện pháp ngăn chặn, giảm thiểu và hạn chế thiệt hại có thể phát sinh về vật chất, tài sản, uy tín hoặc lợi ích do hành vi của bên vi phạm gây ra.

Bên cạnh đó, có thể hiểu tham khảo các khoản được xác định là chi phí hạn chế tổn thất dựa vào quy định tại Điều 9 Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP về việc Hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật dân sự về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng như sau:

Về thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm quy định tại Điều 592 của Bộ luật Dân sự

1. Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại bao gồm: Chi phí cần thiết cho việc thu hồi, xóa bỏ vật phẩm, ấn phẩm, dữ liệu có nội dung xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người bị thiệt hại; chi phí cho việc thu thập tài liệu, chứng cứ chứng minh danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm; tiền tàu, xe đi lại, thuê nhà trọ (nếu có) theo giá trung bình ở địa phương nơi người bị thiệt hại chi trả để yêu cầu cơ quan chức năng xác minh sự việc, cải chính trên các phương tiện thông tin đại chúng; chi phí tổ chức xin lỗi, cải chính công khai tại nơi cư trú hoặc nơi làm việc của người bị thiệt hại và các chi phí thực tế, cần thiết khác để hạn chế, khắc phục thiệt hại (nếu có).

2. Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút được xác định như sau:

a) Trước khi danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm, người bị xâm phạm có thu nhập thực tế nhưng do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm mà người bị xâm phạm phải thực hiện những công việc để hạn chế, khắc phục thiệt hại nên khoản thu nhập thực tế của họ bị mất hoặc bị giảm sút, thì họ được bồi thường khoản thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút đó;

b) Việc xác định thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị xâm phạm được thực hiện theo hướng dẫn tại khoản 2 Điều 7 Nghị quyết này.

Có bắt buộc phải thực hiện hạn chế tổn thất?

Căn cứ Điều 305 Luật Thương mại 2005 về Nghĩa vụ hạn chế tổn thất như sau:

Nghĩa vụ hạn chế tổn thất

Bên yêu cầu bồi thường thiệt hại phải áp dụng các biện pháp hợp lý để hạn chế tổn thất kể cả tổn thất đối với khoản lợi trực tiếp đáng lẽ được hưởng do hành vi vi phạm hợp đồng gây ra; nếu bên yêu cầu bồi thường thiệt hại không áp dụng các biện pháp đó, bên vi phạm hợp đồng có quyền yêu cầu giảm bớt giá trị bồi thường thiệt hại bằng mức tổn thất đáng lẽ có thể hạn chế được.

Theo định nghĩa tại Điều 274 Bộ luật Dân sự 2015 thì

Nghĩa vụ

Nghĩa vụ là việc mà theo đó, một hoặc nhiều chủ thể (sau đây gọi chung là bên có nghĩa vụ) phải chuyển giao vật, chuyển giao quyền, trả tiền hoặc giấy tờ có giá, thực hiện công việc hoặc không được thực hiện công việc nhất định vì lợi ích của một hoặc nhiều chủ thể khác (sau đây gọi chung là bên có quyền).

Đồng thời, cụ thể tại Điều 362 Bộ luật dân sự 2015 quy định:

Nghĩa vụ ngăn chặn, hạn chế thiệt hại

Bên có quyền phải áp dụng các biện pháp cần thiết, hợp lý để thiệt hại không xảy ra hoặc hạn chế thiệt hại cho mình.

Như vậy, có thể hiểu nghĩa vụ là việc bắt buộc phải thực hiện. Theo quy dịnh pháp luật thương mại nêu trên, việc không thực hiện nghĩa vụ hạn chế tổn thất có thể gây ra những hậu quả pháp lý bất lợi cho bên bị vi phạm như bị giảm trừ tiền bồi thường hoặc làm mất một số quyền cơ bản trong thương mại như quyền yêu cầu hoàn trả chi phí hạn chế tổn thất theo luật định.

Thời điểm bắt đầu thực hiện hạn chế tổn thất là khi nào?

Hiện nay, pháp luật chưa có quy định riêng rẽ xác định phải thực hiện hạn chế tổn thất từ thời điểm nào. Tuy nhiên căn cứ Điều 359 Bộ luật Dân sự 2015 có quy định như sau:

Trách nhiệm do chậm tiếp nhận việc thực hiện nghĩa vụ

Bên có quyền chậm tiếp nhận việc thực hiện nghĩa vụ làm phát sinh thiệt hại cho bên có nghĩa vụ thì phải bồi thường thiệt hại cho bên đó và chịu mọi rủi ro, chi phí phát sinh kể từ thời điểm chậm tiếp nhận, trừ trường hợp luật có quy định khác.

Đồng thời từ quy định về nghĩa vụ hạn chế tổn thất theo Luật thương mại vừa nêu trên có thể nhận thấy việc thực hiện nghĩa vụ hạn chế tổn thất được xác định từ khi bên bị vi phạm phát hiện có hành vi vi phạm hợp đồng thương mại hoặc có phát sinh thiệt hại do hành vi vi phạm gây ra.

Bởi lẽ mức bồi thường được xác định dựa vào thiệt hại thực tế xảy ra do hành vi vi phạm căn cứ Điều 303 Luật Thương mại 2005 như sau:

Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại

Trừ các trường hợp miễn trách nhiệm quy định tại Điều 294 của Luật này, trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh khi có đủ các yếu tố sau đây:

1. Có hành vi vi phạm hợp đồng;

2. Có thiệt hại thực tế;

3. Hành vi vi phạm hợp đồng là nguyên nhân trực tiếp gây ra thiệt hại.

Như vậy, khi có hành vi vi phạm hợp đồng, bên bị thiệt hại buộc phải thực hiện hạn chế tổn thất ngay tại thời điểm được biết hoặc có thiệt hại xảy ra không chỉ để đảm bảo quyền và còn nhằm xác định cụ thể mức bồi thường được phép yêu cầu đối với bên vi phạm.